Socket คืออะไร ทำไมซีพียูกับเมนบอร์ดต้องตรงกัน

socket คืออะไร

socket คือช่องบนเมนบอร์ดที่ซีพียูวางลงไป มันกำหนดทั้งจำนวนขา ตำแหน่งขา ขนาดตัวชิป และรูสำหรับยึดชุดระบายความร้อน — ทุกอย่างต้องตรงกันหมด ไม่ใช่แค่ใกล้เคียง

ถ้า socket ไม่ตรง ซีพียูจะวางไม่ลงตั้งแต่แรก ไม่ใช่วางได้แล้วทำงานช้า ไม่ใช่วางได้แล้วร้อน คือลงไม่ได้เลย และการฝืนกดคือวิธีทำให้ขาบนบอร์ดงอ ซึ่งซ่อมไม่ได้

สอง socket ที่เจอในเครื่องใหม่ตอนนี้

ตัวเลขใน LGA1700 คือจำนวนขาบนบอร์ด (1700 ขา) ส่วนฝั่ง AMD ขาอยู่บนตัวซีพียูในรุ่นเก่า แต่ AM5 ย้ายมาอยู่บนบอร์ดแล้วเหมือนฝั่ง Intel — เวลาหยิบจับจึงต้องระวังบอร์ดมากกว่าเมื่อก่อน

ยังมี AM4 ของ AMD ซึ่งเป็นรุ่นก่อนหน้า AM5 ยังหาซื้อได้และยังใช้ได้ดี แต่เป็น DDR4 และเป็นทางตันในแง่การอัปเกรดซีพียูในอนาคต

socket เดียวกันก็ยังไม่พอเสมอไป

เรื่องที่คนไม่ค่อยรู้: ซีพียูรุ่นใหม่บางตัวเสียบลงบอร์ด socket เดียวกันได้ก็จริง แต่บอร์ดต้องอัปเดต BIOS ก่อน ถึงจะรู้จักมัน ถ้าบอร์ดออกจากโรงงานก่อนซีพียูรุ่นนั้นวางขาย มันจะไม่รู้จักและไม่บูต

บอร์ดหลายรุ่นมีปุ่ม BIOS Flashback ที่อัปเดตได้โดยไม่ต้องมีซีพียูเสียบอยู่ แต่ไม่ใช่ทุกรุ่น — ถ้าบอร์ดไม่มีปุ่มนี้และ BIOS เก่าเกินไป จะกลายเป็นปัญหาไก่กับไข่ที่ต้องยืมซีพียูตัวเก่ามาเสียบก่อน

socket ยังกำหนดชุดระบายความร้อนด้วย

ขายึดของชุดระบายความร้อนต้องตรงกับ socket เหมือนกัน ข่าวดีคือรุ่นใหม่ๆ มักแถมขายึดมาหลายแบบในกล่องเดียว เช่น DeepCool AK400 รองรับทั้ง AM5, AM4 และ LGA1700 ในกล่องเดียว

แต่ไม่ใช่ทุกตัว Arctic Liquid Freezer III 360 รองรับแค่ AM5, AM4, LGA1851 และ LGA1700 — ถ้าเครื่องเก่ากว่านั้นจะใช้ไม่ได้ ต้องเช็ครายชื่อ socket ในกล่องก่อนซื้อทุกครั้ง

อีกเรื่องที่เกี่ยวกัน: socket ในตระกูลเดียวกันมักใช้ขายึดร่วมกันได้ เช่น LGA1150 ถึง LGA1200 ของ Intel ระยะรูยึดเท่ากัน ฉะนั้นชุดระบายความร้อนที่บอกว่ารองรับ LGA1200 มักใส่ LGA1151 ได้ด้วย

วิธีเช็คก่อนกดสั่ง

1. 1เปิดหน้าสเปคของซีพียูที่จะซื้อ หา socket — ในเว็บนี้อยู่ในตารางสเปคของทุกซีพียู
2. 2เปิดหน้าสเปคเมนบอร์ด หา socket เหมือนกัน ต้องเป็นคำเดียวกันเป๊ะ
3. 3เช็คว่าชุดระบายความร้อนที่จะซื้อมีชื่อ socket นั้นในรายการรองรับ
4. 4ถ้าซีพียูเป็นรุ่นที่เพิ่งออก เช็คด้วยว่าบอร์ดรุ่นนั้นต้องอัปเดต BIOS ก่อนไหม

หรือให้เร็วกว่านั้น เลือกซีพียูในหน้าจัดสเปค ก่อน แล้วรายการเมนบอร์ดจะเหลือเฉพาะตัวที่ใส่ด้วยกันได้ ตัวที่ไม่ได้ก็ยังกดดูได้พร้อมเหตุผลว่าทำไม